Journal of Diabetes Nursing

fa بررسی اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر دورویکرد چرخ تغییر رفتار و تلنگر بر بهبود رفتارهای خودمراقبتی زنان باردار مبتلا به دیابت Investigating the Effectiveness of the Educational Program Based on Two Approaches of the Behavior Change Wheel and Nudge on Improving Self-Care Behaviors of Women with Gestational Diabetes Mellitus تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه و هدف: دیابت بارداری شایع ترین عارضه پزشکی در دوران بارداری است که نیاز به خودمراقبتی دارد.علی رغم اهمیت پیروی از رفتارهای خودمراقبتی درکاهش خطرات عوارض این بیماری بر مادر وجنین ، زنان مبتلا به دیابت بارداری پرچالش ترین گروه در پیروی ازخودمراقبتی هستند. از این رو، جهت کنترل این بیماری وکاهش خطر عوارض آن برمادر وجنین، پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بردو رویکرد چرخ تغییر رفتار وتلنگر بر بهبود رفتارهای خودمراقبتی زنان باردار مبتلا به دیابت صورت گرفت. مواد و روش ها: این پژوهش بصورت نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون -پس آزمون وپیگیری با گروه کنترل در شهر مشهد انجام شد. تعداد 38 نفر از زنان باردار مبتلا به دیابت واجد شرایط  از بین کلیه زنان باردارمبتلا به دیابت مراجعه کننده به درمانگاه‌های زنان دانشگاه علوم پزشکی مشهد درسال 1402بصورت نمونه گیری در دسترس انتخاب وبه صورت تصادفی در 2گروه 19نفره شامل یک گروه آزمایش و یک گروه کنترل گمارده شدند. جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه خودمراقبتی دیابت بود. گروه آزمایشی برنامه آموزشی مبتنی بردو رویکرد چرخ تغییر رفتار و تلنگر را بصورت جلسات گروهی (6جلسه 120دقیقه ای) و اپلیکیشن و پیامک تلفن همراه دریافت کرد. جهت تجزیه وتحلیل داده هااز نرم افزارspss نسخه 27 وآزمون های آماری واریانس آمیخته وبونفرونی استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که اثرگروه واثرزمان بررفتارهای خودمراقبتی معناداربود. اثرمتقابل زمان وگروه نیز برمیانگین نمرات خودمراقبتی درسه زمان، بین گروههای آزمایش وکنترل معناداربود وباعث بهبود رفتارهای خودمراقبتی گروه آزمایش شد. همچنین میانگین نمرات رفتارهای خودمراقبتی درگروه آزمایش درمراحل پس آزمون وپیگیری به طورمعناداری کمترازپیش آزمون بود. اما تفاوت معناداری بین دومرحله پس آزمون وپیگیری مشاهده نشد. که نشان دهنده ماندگاری اثربخشی برنامه آموزشی درمرحله پیگیری بود. نتیجه گیری: براساس یافته ها، برنامه آموزشی مبتنی بردورویکرد چرخ تغییررفتاروتلنگرهمراه با درمان های رایج دیابت بارداری می تواند رفتارهای خودمراقبتی زنان باردار مبتلا به دیابت را بهبود دهد .   Introduction: Gestational diabetes is the most common medical complication during pregnancy that requires self-care. Despite the importance of following self-care behaviors in reducing the risks of complications on the mother and fetus, women with gestational diabetes are the most challenging group in following medical and self-care instructions. Therefore, in order to control this disease and minimize the risk of complications in the mother and fetus, the present study aimed to investigate the effectiveness of an educational program based on two approaches of the behavior change wheel (BCW) and the nudge on improving self-care behaviors of women with gestational diabetes mellitus (GDM). Materials and Methods: This study was conducted as a semi-experimental study with a pre- and post-test design and follow-up with a control group in Mashhad City, Iran. A total of 38 eligible pregnant women with diabetes were selected who referred to the women's clinics of Mashhad University of Medical Sciences in 2024 through convenience sampling, and were randomly assigned to two groups of 19 people, experimental and control groups. Data collection was conducted using the Diabetes Self-Care Questionnaire. The experimental group received the educational program in the form of group sessions (6 sessions of 120 minutes) and mobile phone application and SMS. SPSS software and mixed-variance and Bonferroni statistical tests were used for data analysis. Results: The effect of group and time and effect of time and group on self-care were significant (P < 0.05). The interaction effect of time and group was also significant on the mean self-care scores at three times, between the experimental and control groups, and led to an improvement in the self-care of the experimental group (P < 0.05). Moreover, the mean scores of self-care in the experimental group in the post-test and follow-up stages were significantly lower than the pre-test (P < 0.05). However, no significant difference was observed between the two post-test and follow-up stages (P = 0.378), which indicated the persistence of the effectiveness of the educational program. Conclusion: Based on the findings, an educational program based on the BCW and nudge approaches along with common treatments for gestational diabetes can improve self-care in pregnant women with diabetes. برنامه آموزشی, رویکرد چرخ تغییر رفتار, رویکرد تلنگر, خودمراقبتی, دیابت بارداری Educational program, Behavior change wheel approach, Nudge, Self-care behaviors, Gestational diabetes mellitus. 2580 2598 http://jdn.zbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-624-2&slc_lang=fa&sid=1 Asiyeh Ataei nakhaei اسیه عطایی نخعی asieata8424@yahoo.com 10031947532846007520 -0004-0653-9063 No Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran. دانشکده علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی Zohreh Rafezi زهره رافضی afezi.zohreh@atu.ac.ir 10031947532846007521 10031947532846007521 Yes Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran. دانشکده علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی Ahmad Borjali احمد برجعلی borjali@atu.ac.ir 10031947532846007522 -0001-6823-7600 No Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran. دانشکده علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی Mohammad Asgari محمد عسگری drmasgari@atu.ac.ir 10031947532846007523 10031947532846007523 No Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran. دانشکده علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی